22. Pielgrzymowanie do Ise

Ise Jingū było od wieków celem pielgrzymek. Już w starożytności, kolejni cesarze oraz arystokraci przybywali w te okolice, by pokłonić się przed boginią Amaterasu. W średniowieczu, gdy władzę przejęli bushi (wojownicy), do chramu pielgrzymowali także siogunowie. Zainteresowanie pielgrzymkami do Ise Jingū spadło między XV a XVI wiekiem, gdyż wojny panów feudalnych i ogólny zamęt w kraju uniemożliwiały bezpieczne pielgrzymowanie do chramu w Ise. Jednakże sytuacja ta uległa zmianie już z początkiem okresu Edo i ustanowieniem władzy siogunów z rodu Tokugawa. Przez ponad dwieście lat Japonia cieszyła się pokojem, co z kolei przełożyło się na ponowny wzrost zainteresowania pielgrzymowaniem do Ise Jingū.

...A wzrost zainteresowania był tak ogromny, że ponoć utarło się powiedzenie - kto nigdy nie był w Ise, ten nie jest człowiekiem. Istotnie, w podróż do chramu Amaterasu wybierali się Japończycy wszystkich stanów; istnieją nawet opowieści o zwierzętach, które pielgrzymowały do Ise Jingū!

Wśród odwiedzających chram w Ise najliczniejszą grupę stanowili chłopi - gdy pracując w polu dostrzegali odzianych na biało pielgrzymów, niewiele myśląc, porzucali narzędzia i przyłączali się do nich. Zdarzało się więc, że mąż i żona spotykali się przed Torii Naikū - ku swemu zdumieniu i przerażeniu. Okazywało się wtedy, że mąż przyłączył się do pielgrzymów, gdyż był przekonany, że jego dzieci będą w domu bezpieczne z matką. Żona, natomiast, wyruszyła w drogę, myśląc, że dziećmi zajmie się ojciec.

Współcześnie Ise stara się przywrócić miastu klimat dawnej Japonii. Na przykład, idąc ulicami w okolicy dworca Ise-shi, można dostrzec wiele napisów i flag informujących, że tędy niegdyś biegł szlak pielgrzymkowy wiodący do Gekū.

Natomiast w drodze do Naikū przechodzi się przez Oharaimachi - część miasta, której został przywrócony charakter okresu Edo.

18. Ise Jingū - pawilon zewnętrzny

Druga część Ise Jingū to kompleks Gekū (pawilonu zewnętrznego). Tutaj najważniejszy chram jest poświęcony bogini Toyouke-no-Ōmikami - jej głównym zadaniem jest czuwanie nad ofiarami dla Amaterasu*, ale znana jest też jako patronka rolnictwa.

*Jako ofiarę dla Amaterasu dwa razy dziennie (rano i popołudniu) przygotowuje się posiłek składający się z ryżu, ryby, warzyw i sake.

Wizytę w Gekū zaczynamy przy Torii.

Przechodzimy obok Kaguraden - budynku, gdzie po różnych ceremoniach, ku uczesze bogów, tańczy się tradycyjny taniec japoński kagura.

Mijamy stary budynek głównego chramu; już nie używany, ale jeszcze nie rozebrany.

...By wreszcie dotrzeć do nowego budynku, gdzie obecnie mieści się chram. Zdjęcia można robić tylko przed przekroczeniem Torii.

Również w Gekū znajduje się miejsce mocy - mijamy je w drodze powrotnej.

Jeśli wierzyć dawnym wierzeniom, w kamieniach mieszkają bogowie opiekujący się tym chramem

Z terenem chramu sąsiaduje muzeum, poświęcone Ise Jingū. Obowiązkowy punkt programu dla wszystkich zainteresowanych historią oraz tradycjami związanymi z kompleksem chramów w Ise.

8. Ise Jingū - pawilon wewnętrzny

Na Ise Jingū składają się tak naprawdę dwa kompleksy budynków – Naikū (pawilon wewnętrzny) oraz Geku (pawilon zewnętrzny)

Dzisiaj opowiem trochę o wizycie Naikū – chramie poświęconym bogini Amaterasu.

Wizytę w chramie zaczynamy przy Ujibashi (most Uji), rozpiętym nad rzeką Isuzugawa.

Torii (brama) przy wejściu na most Uji

Po drugiej stronie mostu

Następnie kierujemy się drogą* do wejścia na teren chramu.

*Po japońsku droga wiodąca do chramu/świątyni nazywa się sandō.

...A po drodze podziwiamy okoliczności przyrody

Docieramy do temizusha - miejsca, gdzie należy się symbolicznie oczyścić przed wejściem do chramu/świątyni. Rytuał puryfikacji sprowadza się do obmycia dłoni i ust.

Oczyszczeni, możemy przejść przez Torii na teren chramu.

Zatrzymujemy się na chwilę nad brzegiem Isuzugawa. Ponoć przemywając dłonie w jej wodach można doznać duchowego oczyszczenia.

Ruszamy w dalszą drogę. Mijamy mniejsze chramy.

Miejsce, gdzie można kupić wszelkiej maści omamori (amulety).

By wreszcie dotrzeć do najważniejszego budynku - chramu bogini Amaterasu, gdzie podobno przechowywane jest jedno z regaliów cesarskich. Do środka ma wstęp tylko kapłani oraz cesarz i cesarzowa Japonii.

Można fotografować tylko z zewnątrz - bogowie nie lubią zdjęć

Po przejściu przez Torii, w specjalnie wyznaczonym miejscu, można złożyć ofiarę w postaci monety pięciojenowej i pomodlić się.

W drodze powrotnej przechodzi się obok miejsca mocy.

Drzewo po lewej stronie

Z powrotem przy moście Uji, kończymy naszą wizytę w Naikū.

4. Ise a Genji monogatari

Każdy, kto kiedykolwiek interesował się kulturą japońską, słyszał o arcydziele literatury kraju kwitnącej wiśni i zarazem najstarszej, bo sprzed tysiąca lat, powieści psychologicznej świata.

Tak, mowa tu o Genji monogatari (pol. „Opowieść o księciu Promienistym”), autorstwa damy dworu Murasaki Shikibu.

Co ciekawe, w Genji monogatari znajduje się wzmianka o Ise, gdy jedna z dam mówi o swoim pobycie w „grzesznej ziemi”. Dlaczego okolice najważniejszego japońskiego chramu obdarzono tak pejoratywnym określeniem?

W Genji monogatari myśl buddyjska odgrywa istotną rolę – do tego stopnia, że według jednej z interpretacji, intencją autorki było ukazanie powiązań karmicznych między bohaterami jej powieści. Natomiast w okolicach Ise praktykowanie buddyzmu było zakazane. Zapewne dlatego Murasaki Shikibu miała mało pochlebną opinię o tym miejscu.

3. O mitycznych początkach chramu w Ise

Według legendy Ise Jingū zostało założone ponad dwa tysiące lat temu. Aby rozdzielić władzę świecką od religijnej, cesarz Suinin polecił swojej córce, Yamato-hime, odnaleźć miejsce, gdzie miałby zostać wybudowany chram bogini Amaterasu. Zabrawszy ze sobą jedno z regaliów władzy cesarskiej – Ośmioboczne Lustro, Yamato-hime wyruszyła z Nary w długą podróż, by wreszcie dotrzeć do Ise. Bogini Amaterasu przekazała jej swą wolę, by zamieszkać właśnie tam, w „miejscu odosobnionym i przyjemnym”, toteż w Ise wybudowano jej chram.

Ponoć Ośmioboczne Lustro jest przechowywane w chramie po dziś dzień.

2. Krótko o Ise

Podejrzewam, że większość Polaków zna takie japońskie miasta jak Tokio, Kioto, Osaka czy Sapporo, lecz nigdy nie słyszała o Ise. Tymczasem jest to bardzo ważne miejsce dla kultury Japonii, gdyż znajduje się tam Ise Jingū, chram sintoistyczny poświęcony Amaterasu – bogini Słońca oraz mitycznej protoplastce rodu cesarskiego.

Historia miasta jest ściśle związana z Ise Jingū. To do chramu przez długie wieki przynależały okoliczne ziemie i to wokół niego rozwinęło się miasto. Jako otoczone czcią miejsce, nie padło ofiarą zawieruchy wojennej w szesnastowiecznej Japonii. Ise po dziś dzień jest popularnym celem pielgrzymek – od połowy XIX w. do chramu pielgrzymował sam cesarz, a współcześnie również najważniejsi politycy. 

1.

昔おとこありけり。Dawno temu był pewien mężczyzna.

Tymi słowami zaczynają się Opowieści z Ise, czyli zbiór poezji japońskiej z IX wieku. Ale nie będę tutaj pisać o poezji, tylko o samym Ise oraz wszystkim tym, co tam zobaczyłam i czego nauczyłam się na tamtejszej uczelni.